Zelfbescherming

 

Een mens is gemaakt om zichzelf te beschermen. Zo worden heftige gebeurtenissen of dramatisch falen automatisch door het brein naar de rand van je eigen verantwoordelijkheid gedreven.

Een prachtig systeem.

Alleen heb je daar helemaal niets aan in de rechtszaal.

Daar moest ik laatst aan denken bij de behandeling van een dodelijk ongeluk. Een verwijtbaar verkeersongeval is in sommige gevallen gewoon een misdrijf en dus moet de automobilist op hetzelfde stoeltje als een moordenaar of verkrachter.

Voor me zat een 71-jarige boer die met zijn zware trekker en kiepkar een Duitse fietster uit het leven had gereden. Te hard gereden en te weinig ruimte gegeven.

De boer vond het verschrikkelijk. Maar hij zag niet in dat het zijn schuld was. Hij was voorzichtig geweest en had naar eigen zeggen helemaal niet te hard gereden. Dat die drie getuigen daar anders over dachten, veranderde daar niets aan.

En daar was dan ineens die op het oog simpele vraag van een van de rechters of hij de volgende keer zijn rijgedrag aan zou passen.

Nee, was het antwoord.

En dat was eigenlijk best een logische conclusie. Zeggen dat je in de toekomst anders zal rijden, lijkt namelijk verdacht veel op een bekentenis. Het betekent dat er blijkbaar nu wel een verwijt te maken valt. En dat je dus schuld hebt aan de dood van een ander.

Reden genoeg voor de geest om de gastheer te beschermen.

De opstelling van de boer werd hem niet in dank afgenomen. De door justitie geeiste rijontzegging van een jaar werd door de rechtbank verdubbeld. Twee volle jaren niet meer op de weg. De boer had immers geen inzicht getoond in zijn gedrag en niet geleerd van zijn fouten.

Daar kun je van alles van vinden.

Maar verwachten we dan echt van de boer dat hij ruiterlijk toegeeft verantwoordelijk te zijn geweest voor de dood van een ander? Dat hij voortaan heel erg voorzichtig is? En dat hij dat dus toen niet was?

Volgens mij druist dat in tegen alles waar de mens doorgaans zo goed in is. Het langzaam maar zeker laten afdrijven van de eigen verantwoordelijkheid.

Dat klinkt als puur egoisme en dat is het ook. Maar het zorgt er wel voor dat de mens kan overleven.

Sterker nog: we doen het allemaal en de meeste mensen nog dagelijks ook. Van kleine foutjes tot grote drama’s. Het ligt nooit echt helemaal en alleen aan ons zelf.

Zo kan het gebeuren dat een ontslag bij een werkgever ineens ligt aan die vervelende collega’s die je niet begrijpen. Dat je die nuttige opleiding niet af hebt gemaakt omdat je al snel ‘te slim’ was voor de leerstof. Een carriere misgelopen omdat je niet mee wilt doen aan het grote graaien of geen ongelukkige pion wil zijn in de almaar voortrazende economie.

Mislukt in het leven? Welnee, je bent een vrijbuiter die zich door anderen niet laat vangen. Jij had het al snel helemaal door. Het zijn de anderen die de verkeerde keuze hebben gemaakt.

Sommige mensen gaan daar heel erg ver in. Maken de werkelijkheid niet alleen zachter of acceptabeler, maar bedenken er eigenhandig een nieuwe werkelijkheid bij. Inclusief imaginaire vrienden en werkgevers. De verteller van het verhaal valt voor de geoefende luisteraar snel door de mand. De levensloop is niet alleen op een onwaarschijnlijke manier bedacht, maar ook nog eens stelselmatig uiterst positief. De verteller is knap, slim en speelt moeiteloos in elke situatie de rol van held.   

Zoals met veel stoornissen is het een extreme variant van een normale menselijke eigenschap. Een veel te ver doorgevoerd verdedigingsmechanisme.

I reject your reality and replace it with mine.

Ik vind het een meer dan fascinerend gegeven. Het toont op een pijnlijke manier hoe zeer mensen erkenning nodig hebben. Gewaardeerd willen worden. Voor wie ze zijn of voor wie ze graag willen zijn in de ogen van een ander.

Volgens mij is dat wat veel mensen drijft. Die wanhopige zoektocht naar waardering en erkenning.

4 thoughts on “Zelfbescherming

  1. Doet me denken aan de man die levenslang tbs heeft omdat hij nog steeds ontkent waardoor volgens de behandelaars de behandeling en genezing worden uitgesloten.

    De rechters hadden in dit geval trouwens best even door kunnen vragen na het ‘nee’ van de verdachte; wat5 verdachte er precies mee bedoelde.
    Want het ligt toch wel enigszins voor de hand dat hij in de toekomst toch wel meer rekening gaat houden met fietsers.

  2. @henk: dat hebben de rechters ook gedaan. Hij vond dat hij niets verkeerds had gedaan. Hij was voorzichtig en reed naar eigen zeggen niet te hard. Als je meent dat je alles goed hebt gedaan, dan ga je natuurlijk niet zeggen dat je het de volgende keer anders doet.

  3. Ik zou wel gezegd hebben dat ik het voorzichtiger aan ga doen omdat ik weet dat ik in vergelijkbare situaties NOG voorzichtiger zou gaan rijden.
    Want wie de schuld ook heeft; ik zou dit niet weer willen meemaken.

    Maarja, ik snap de uitspraak van de verdachte ook wel.

  4. Interessant verhaal. Confabulatie. Er is in de literatuur wel het een en ander te vinden over deze ziekelijke neiging om te liegen. Niet te verwarren overigens met pathologisch liegen. Een leugenaar weet zelf wel dat hij liegt, bij confabulatie gelooft de patient zelf dat hij de waarheid spreekt en zal deze dan ook tot het uiterste verdedigen. Deze mensen kunnen heel geloofwaardig overkomen, maar maken vaak ook makkelijk te verifieren fouten.

Reageren mag

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s