Apeldoorn

 

Het incident in Apeldoorn heeft weer eens duidelijk gemaakt hoe hyperig ons land is. De zwarte Suzuki was nog maar nauwelijks tot stilstand gekomen of de eerste berichten, verwijten en complottheorieen denderden al weer op ons af. Zonder duiding of uitleg.

Volgens mij valt er veel voor te zeggen om eerst eens rustig het onderzoek naar Apeldoorn af te wachten. Zou nog best eens verrassend kunnen zijn.

Ín bijna alle berichten over het incident in  ‘Apeldoorn’ sijpelt op dit moment het vooroordeel wel door. De dader van de ‘aanslag’ moet wel een gek zijn. Een gestoorde gek, natuurlijk. Dat kan niet anders.

Nu kun je zijn gedrag uiteraard makkelijk typeren als gestoord. Geen probleem. Maar volgens mij is er meer aan de hand dan deze collectieve constatering in eerste instantie laat zien.

Het is iets waar ik als rechtbankverslaggever vaker mee te maken krijg.

Veel mensen typeren ‘criminelen’ standaard als gestoord. Als een soort subcategorie van mensen. Ons tegen hunnie. Moordenaars en verkrachters zijn toch beesten? Helemaal niet zoals wij.

De werkelijkheid is dat dit helemaal niet zo vaak het geval is. Ik heb in die zeven jaar op de rechtbank tientallen moordenaars en heel wat verkrachters voorbij zien komen.

En daar zaten opvallend weinig beesten tussen.

Veel vaker ging het om gewone mensen die door onalledaagse omstandigheden ineens in staat waren tot verschrikkelijke dingen.

Neem nu de hiv-prikkers. De homoseksuele mannen die een poging hebben gedaan anderen het hiv-virus te bezorgen door ze te injecteren met besmet bloed.

MONSTERS!, zo kopte De Telegraaf ooit.

Deskundigen stelden die karikatuur drastisch bij.  De daders waren eigenlijk heel normaal. Een goede baan, financiele onafhankelijkheid, een groot sociaal netwerk. Bepaald niet dom, ook.  

Ook andere onderzoeken laten dit beeld zien. Wat te denken van het onderzoek naar het personeel van de concentratiekampen? Eigenlijk hele gewone mensen. Gewone mensen die hebben geleerd genocide te plegen.

Het zit niet in ons denken, maar daarom is het nog wel waar. Soms doen normale mensen abnormale dingen.

Ik heb wel een idee waarom zo veel mensen graag willen dat criminelen gestoord zijn. Het is ergens namelijk een veilige gedachte. Je kunt jezelf op deze manier voorhouden dat jij niet zo in elkaar zit. Dat je helemaal niet in staat bent om te moorden. Jij bent immers een goed mens en goede mensen doen goede dingen.

Die gedachte is begrijpelijk, maar verraderlijk. De meeste mensen praten vanuit hun luie en comfortabele stoel over de wereld om hen heen. Ze zijn financieel onafhankelijk, gezegend wellicht met een stabiele gezinssituatie, met een leuke baan en een lieve partner. In de regel geestelijk in balans. En als het even tegen zit is daar die uitgebreide vriendenkring waar je even wat stoom af kunt blazen.

Tsja, en dan is het makkelijk om die zonderling, die man of vrouw die het in zijn eentje en met al zijn of haar tegenslagen moet rooien, af te schilderen als gestoord.  Als een gek.

Een mens wordt gevormd door zijn omgeving. Als die omgeving vriendelijk en lief is, is het niet zo moeilijk om je aan te passen. Om maatschappelijk geaccepteerd gedrag te vertonen.

Maar wat doe je als de wereld vijandig is? Als je geen kansen krijgt? Er niemand is om je op te vangen? De wanhoop je gek maakt?

Ergens las ik dat ‘Apeldoorn’ helemaal geen welbewuste aanslag was op het koningshuis. De dader zou zijn baan als beveiliger kwijt zijn geraakt. Men zegt dat hij erg op zichzelf leefde. Velen kenden hem als een nette en keurige man.

Ik weet niet of dit verhaal klopt.

Maar het zou best kunnen passen.

Een normale man in abnormale omstandigheden.

UPDATE

Onderstaand verhaal lijkt mijn betoog een beetje te ondersteunen:

http://www.ad.nl/binnenland/3192532/lsquoIk_pas_niet_in_wereld_waarin_alles_moetrsquo.html

11 thoughts on “Apeldoorn

  1. Ik kan me goed vinden in je verhaal en de voorbeelden. Zo ben ik een jaar of 20 terug tot de conclussie gekomen, dat het herdenken van WOII weinig nut heeft zolang we de vreselijke uitspattingen in die oorlog niet willen begrijpen. Nmm hebben we dan ook niets van die oorlog geleerd en kan het zo opnieuw terugkeren. En eerlijkgezegd is dat ook regelmatig gebeurd. Denk aan de oorlogen in Jugoslavije of wat er uitgericht is in Abu Graib. Verder van ons bed waren er Pol Pot en Rwanda, en dat lijstje is helaas nog veel langer te maken.

    Zelf denk ik dat het vaak om samenlopen van omstandigheden gaat en/of domino-effecten. Het hangt ook samen met bijvoorbeeld bioritme. Op bepaalde momenten kan je gewoon slechter omgaan met tegenslagen dan op andere momenten.

    Als het om dit voorval gaat, dan ben ik ook erg benieuwd naar het onderzoek. Ik hoop dat het goed onderzocht word, en er niet simpelweg de weg van de minste weerstand (hij is dood => dus volledig verantwoordelijk => klaar) word gekozen.

    Ik heb moeite met het huidige aanslagverhaal. Dan had ie op z’n minst een zwaardere auto geregeld of iets met snelontbrande materialen. Ik voorzie daarom eerder een mogelijkheid dat hij het beveiligingsbedrijf een lesje wilde leren. Dat is alleen logisch als het beveiligingsbedrijf dat hem ontslagen heeft ook daadwerkelijk meedeed aan de beveiliging in Apeldoorn.

    In een dergelijk geval was het door de hekken rijden misschien wel het doel opzich. Maar ging het op dat moment fout. Zijn voorruit lag compleet in elkaar. Kan dat gekomen zijn door een hek dat terugviel op z’n voorruit? En kan hij daardoor volledig uitgeschakeld zijn, waardoor hij deze vreemde (maar vrijwel rechte) route koos? In dat geval heeft de agent (die een verklaring hoorde) e.e.a. uit zijn duim gezogen. Het is voor die agent te hopen dat hij of iemand anders het op de band heeft gezet.

  2. Interessant stukje tekst Chris. Heb er even aandacht aan besteed op mijn site, en ook bedankt voor jouw reactie trouwens.

  3. Prima stuk , Chris en trouwens ook de reactie van Xiwel. Ik sta ook versteld van de snelle gevolgtrekking in de media. De dader zou gezegd hebben tegen de politieman dat hij het “bewust” gedaan zou hebben. maar nergens nog is duidelijkheid gegeven, waar dan die bewuste opzet op gericht was. Vele kranten verengen nu al weer de waarheid tot “een aanslag op de koningin”, terwijl ik nog niet gehoord heb dat de dader die specifieke intentie ook zou hebben uitgesproken. (de verklaring van de politieman kan daar wellicht duidelijkheid over verschaffen). Het scenario van Xiwel lijkt mij, althans als buitenstaander, niet onlogisch.

  4. @Erik: inderdaad. Het vervelende is dat berichtgeving zich gedraagt als een sneeuwbal. Als een verhaal eenmaal rolt, is er geen stoppen aan. De waarheid blijft niet zelden in verbijstering achter.

  5. Een heel goed te volgen stuk Chris.. Chapeau ! Ik heb net bij HJ een reactie geplaatst… Hij zal echter nog bezig zijn met moderaten 😉 … Na plaatsing veroorloof ik me de vrijheid om te copy & pasten en het ook hier te plaatsen !
    vr.gr.

  6. @Erik: Ik ben het niet eens met de snelle gevolgtrekking. De reguliere media berichtten pas over de aanslag toen het ANP het bericht de ether in slingerde: OM: AANSLAG OP KONINKLIJK HUIS.

    Daarmee wil ik niet de zwarte piet doorschuiven, maar wel laten zien dat de berichtgeving zich toespitste op de teneur van de officiële instanties.

    Overigens werd ‘verdachte’ al snel ‘dader’ en was de nuance weg tussen een kreet van het OM en een gerechtelijk vonnis.

  7. Ik verwoord het niet goed. Wat ik bedoel is dat de terminologie pas veranderde bij de uitlating van het OM. Daarvoor berichtten de media er natuurlijk wel over, maar werd het een ‘ongeluk’ of een ‘incident’ genoemd.

  8. Natuurlijk is het een ramp voor alle betrokkenen laat dat zonneklaar zijn. Hoe jij het nu brengt is iets waar ik me goed in kan vinden. Een mens kan tot wanhoop gedreven zijn, hoe gestoord dit ook allemaal mag overkomen.Niemand heeft in die man kunnen kijken hoe die er aan toe was, hoe zijn persoonlijkheid was.Gestoord ?nee ten einde raad,kwaad, wanhopig etc.
    In en intriest voor alle partijen, zijn geen woorden voor, alleen een enorm verdriet is wat blijft

  9. @Simon: ik vind dan ook dat het OM in deze veel en veel te snel is geweest met de kwalificatie. Iedereen spreekt inmiddels al over een echte aanslag. Ik heb mijn twijfels.

  10. Ik had eerst ook zo m’n twijfels, totdat er tijdens de persconferentie werd verteld dat Karst T. beschikte over het draaiboek.

  11. Mee eens dat ook vanuit de overheid zorgvuldig moet worden gecommuniceerd. Ik blijf toch benieuwd, waar nu precies de vertaling is gemaakt van “bewuste daad” naar een “bewuste aanslag” en op basis van welke informatie. (politieagent bij de verdachte; het OM; het ANP etc.) Ik ben erg benieuwd naar de lettelijke tekst van de uitspraken van de automobilist opgetekent door die agent in het proces-verbaal. Ik neem aan dat we die tzt wel te horen krijgen. En dan nog….hoe zorgvuldig en genuanceerd formuleer je als verdachte, zwaar gewond en vlak je dood over je precieze motieven van je daad…..?

Reageren mag

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s